ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้ ๕ ประเภท

  "พระอุบาลีกราบทูลว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้ มีกี่ประเภท ? พระผู้มีภาคตรัสตอบว่า "ดูก่อนอุบาลี ภิกษุที่ภิกษุด้วยกัน
ไม่พึงไหว้ มี ๕ ประเภท คือ

 ๑. ภิกษุผู้เข้าไปสู่บริเวณบ้านเรือน
 ๒. ภิกษุผู้เดินในทาง
 ๓. ภิกษุผู้อยู่ในที่มืด 
 ๔. ภิกษุผู้ไม่ทันสนใจ (ในภิกษุผู้จะไหว้) คือมัวสนใจในเรื่องอื่น ๆ ไม่ทันเห็น ไม่ทันสังเกต แม้ไหว้ก็คงไม่รู้
๕. ภิกษุผู้นอนหลับ."

๓๔. ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้อีก ๕ ประเภท

   "ดูก่อนอุบาลี ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้ อีก ๕ ประเภท คือ

              ๑. ในขณะดื่มข้าวยาคู

              ๒. ในขณะอยู่ในโรงฉัน

              ๓. ภิกษุเป็นศัตรู (ขณะที่กราบไหว้ อาจประทุษร้ายเอาได้)

              ๔. ภิกษุผู้ส่งใจไปที่อื่น

              ๕. ภิกษุผู้เปลือยกาย."

๓๕. ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้อีก ๕ ประเภท
              "ดูก่อนอุบาลี ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้อีก ๕ ประเภท คือ

              ๑. ภิกษุผู้กำลังเคี้ยว

              ๒. ภิกษุผู้กำลังบริโภค๑

              ๓. ภิกษุผู้กำลังถ่ายอุจจาระ

              ๔. ภิกษุผู้กำลังถ่ายปัสสาวะ

             ๕. ภิกษุผู้อันสงฆ์ประกาศยกเสียจากหมู่ (ถูกลงอุกเขปนียกรรม)."

๓๖. บุคคลที่ภิกษุไม่พึงไหว้อีก ๕ ประเภท๒ 
  "ดูก่อนอุบาลี บุคคลที่ภิกษุไม่พึงไหว้อีก ๕ ประเภท คือ

              ๑. ภิกษุผู้บวชภายหลัง

              ๒. บุคคลที่มิได้บวชเป็นภิกษุ (อนุปสัมบัน)

              ๓. ภิกษุต่างนิกาย (นานาสังวาส) ที่แก่กว่า แต่พูดไม่เป็นธรรม

              ๔. มาตุคาม (ผู้หญิง)

              ๕. บัณเฑาะก์ (กระเทย)"

๓๗. ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้อีก ๕ ประเภท

              "ดูก่อนอุบาลี ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้อีก ๕ ประเภท คือ

              ๑. ภิกษุผู้อยู่ปริวาส (ในการออกจากอาบัติสังฆาทิเสส)

              ๒. ภิกษุผู้ควรแก่มูลายปฏิกัสสนา (การชักเข้าหาอาบัติเดิม ในการออกจากอาบัติสังฆาทิเสส)

              ๓. ภิกษุผู้ควรแก่มานัตต์ (ในการออกจากอาบัติสังฆาทิเสส)

              ๔. ภิกษุผู้ประพฤติมานัตต์ (ในการออกจากอาบัติสังฆาทิเสส)

              ๕. ภิกษุผู้ควรแก่อัพภาน (คือการสวดถอนจากอาบัติสังฆาทิเสส ภายหลังที่ประพฤติกรรมดั่งกล่าวในข้อต้น ๆ แล้ว) 
 (รวมความนข้อนี้ คือ ภิกษุผู้ต้องอาบัติสังฆาทิเสส ระหว่างทำพิธีออกจากอาบัติ แม้จะมีพรรษาอายุสูงก็ไม่ควรกราบไหว้เพราะเท่ากับกำลังต้องโทษ).

วินัยปิฎก ปริวาร ๘/๕๐๖

--------------------------------------------------------------------------------
๑. ของเคี้ยว ได้แก่ผลไม้ และเหง้าเผือกมัน เหง้าบัว เป็นต้น ของบริโภค คืออาหารทั่ว ๆ ไป
๒. ตรงนี้ ใช้คำว่า บุคคล เพื่อให้ครอบไปถึงผู้มิได้บวช ผู้หญิงและกะเทย ในภาษาบาลีมิได้มีตัวนามปรากฏ ถ้าจะแปลตรง ๆ ศัพท์ก็แปลได้ว่า ผู้ที่ไม่ควรไหว้ แต่ถ้าไม่กล่าวไว้ให้ชัดตามเจตนารมณ์ของพระวินัย อาจเข้าใจผิดเป็นเรื่องของคฤหัสถ์